Efruz ÖZHÜSREV

Radio Frequency Identification (RFID) ya da “Radyo Frekanslı Tanımla” şeklinde Türkçeleştirilirse; canlıları ya da nesneleri radyo dalgaları ile tanımlamak için kullanılan teknolojilere verilen genel isimdir. Birçok tanımlama biçimi vardır ama en yayın olanı bir canlıyı ya da nesneyi tanımlayan bir antene bağlanmış mikroçip (ki buna RFID etiketi denir) içine kayıt edilebilecek diğer bilgiler de eklenerek tanımlama daha belirgin hale getirilebilir. Anten çipin tanım bilgisini bir okuyucuya iletilebilmesini sağlar. Okuyucu RFID etiketinden aldığı radyo dalgalarını dijital bilgiye dönüştürerek bilgisayar sistemine geçmesini sağlar ve bu da işe yarar bir hale gelir. 

RFID ve barkod iki farklı teknolojidir ve uygulamaları bazen benzerlik gösterse de farklıdır. En büyük fark; barkod “line-of-sight” teknolojisini kullanır. Bu da barkodu okumak zorunda olan bir tarayıcı gerektiren bir zorunluluk kılar. Bu yüzden kullanıcılar tarayıcıyı barkoda tutup okutmak zorundadır. RFID “line-of-sight” teknolojisine gerek duymaz. RFID etiketleri RFID okuyucunun menzilinde olduğu sürece okunabilir. Barkodların başka dezavantajları da vardır; eğer barkod etiketi kazara çizilir, darbe alır ya da yırtılırsa bir daha onu okumak imkansız hale gelir. Ayrıca standart barkodlar sadece üreticiyi ve ürünü tanımlar. Nesnenin kendisini tanımlamazlar. Yani taranan ürün hakkında detaylı bilgi vermezler. Bir süt kutusu üzerindeki barkodun diğer barkodlardan hiçbir farkı yoktur. Sütün son kullanma tarihini bu şekilde bilmeniz imkansızdır. RFID etiketleri tüm bu isteklere cevap verebilir.

Böyle bir ihtimal görünmüyor. Barkodlar bazı görevler için verimli ve ucuz fakat RFID ve barkod etiketleri uzun yıllar beraber var olacaklar.

RFID 1970’lerden beri var olan kendisini kanıtlamış bir teknoloji. Günümüze kadar pahalıydı ve kurumsal uygulamalarda çok kısıtlı kullanılıyordu. Fakat eğer RFID etiketleri yeteri kadar ucuz üretilebilirse barkodlar ile ilgili birçok problemi ortadan kaldırabilir. Radyo dalgaları metal-olmayan bir çok yüzeyin içinden geçerek yayılırlar. Bu yüzden bir paketin içindeki RFID etiketi rahatlıkla okunabilir ya da kötü hava şartlarından zarar görmemesi için korunmuş ürünlerin içindeki etiketler de rahatlıkla okunabilir. Etiketlerdeki mikroçip içerisinde saklanan seri numarası eşsizdir. Yani o numaranın dünyada başka bir eşi yoktur. Bu da ürün takip ve kontrol sistemlerini kaçınılmaz hale getirir.

Birçok firma avantajlarından faydalanmak için RFID’ye yatırım yapıyor zaten. Bu yatırımlar genellikle kapalı devre sistemlerden oluşuyordu (ürün ya da varlık şirket içinden çıkmıyordu). Çünkü bazı RFID sistemlerini kendilerine ait özel bir teknolojisi vardı. Yani A şirketi bir ürününe bir RFID etiketi yapıştırdı ise bu etiket B şirketi tarafından okunamıyordu. Çünkü aynı üretici tarafından üretilmiş RFID cihazlarını ve sistemini kullanmıyorlardı. Oysa son 10 yıldır uluslarlarası standartların iyice oturması sayesinde bu tip uyumsuzluklar artık yaşanmamaktadır. Bir başka neden ise maliyettir. Eğer bir şirket kendi bölgesi içerisinde ürün takibi yapıyorsa RFID etiketlerini defalarca kullanabilir. Fakat tedarik zincirinin açık olduğu bir sistemde etiketlerin ucuz olması gerekir çünkü paketin üzerine konan etiket bir daha kullanılmayacaktır.

RFID kullanım alanları insanların hayal gücü ile sınırlıdır. Eskiden lojistik, perakende gibi sektörleri sayardık ancak artık sektör ve proje sayamıyoruz çünkü bizim bile aklımıza gelmeyen pek çok proje RFID ile gerçekleştirilebiliyor. Sky is the limit!

RFID teknolojisi süreç takibinden depo yerleşimine kadar pek çok alanda yararlı olmaktadır. Amaç idari hataların, barkod tarama sırasındaki işçilik kayıplarının, şirket içi hırsızlığın, sevkiyat hatalarının ve stok düzeylerinin azaltılmasıdır. Özellikle pandemi ile birlikte depo ve e-ticaret operasyonlarının yüksek volümlere ulaşmasından sonra operatörlerin hatasız ve daha hızlı işlem yapmaları çok kritik bir konu olmuştur. Gerçek zamanlı depo ve envanter kayıtlarına ulaşmanın en iyi yolu da şu anda RFID teknolojisini kullanmaktır.

Bir RFID sistemi antenli bir çipten yapılan etiket (tag), ve antenli bir okuyucudan (reader) oluşur. Okuyucu donanım elektromanyetik dalgalar yayar. Etiket anteni bu dalgaları almak için ayarlanmıştır. Pasif bir RFID etiketi, okuyucudan yayılan dalgaları algılar ve bunu mikroçipin devrelerini harekete geçirmek için kullanır. Mikroçip bu dalgalardaki dijital bilgiyi değiştirir ve okuyucuya geri gönderir. Bu konuda daha detaylı bilgi için tıklayın!

Evet. Bazı şirketler sıcaklık, hareket, radyasyon ölçen sensörlerle RFID etiketlerini birlikte kullanıyorlar. Bazı RFID etiketleri tedarik zincirinizde hareket eden kutularınızın uygun sıcaklıkta olup olmadığı konusunda size bilgi verebilir. Gıda zincirinde sıcaklık ve nem gibi verileri içinde saklayan RFID etiketleri artık yaygın şekilde kullanılmaktadır. Yine elektriksel risklerin olmaması gereken (kıvılcım, elektrik atlaması vb. risklerin olmaması nedeniyle) pasif RFID etiketlerinde de bazı sensörler kullanılmaktadır. Uzay ve uçak-havacılık sektöründe bu tip sensörlü pasif RFID etiketleri yaygınlaşmıştır.

Uygulama ve RFID tedarikçinize göre değişmekle birlikte, tipik olarak RFID etiketi 2 KB’tan fazla bilgi alamaz. Ancak üzerinde bulunduğu cisim hakkında basit bilgileri kaydetmek için yeterlidir. Şirketler genelde 96 bit seri numarası alabilen basit etiketler kullanırlar. Bu basit etiketlerin hem üretimi kolaydır hem de ürünün paketi ile birlikte atılabilirler. Son yıllarda pasif RFID çip üreticileri ihtiyaca göre EPC Class 1 Gen2 (v2 dahil) protokolüne uyumlu olacak şekilde çok daha yüksek kapasiteli çipler üretmeye başlamışlardır.

RFID etiketlerindeki mikroçipler 3 çeşittir: Sadece okunabilen, hem okunup hem yazılabilen, bir kez yazılıp bir çok kez okunabilen (WORM – Write Once Read Many). Yazılabilme özelliği olan etiketlere, okuyucu kapsam alanındayken yeni bilgi ekleyebilir ya da bilgileri değiştirebilirsiniz. Bu etiketlerdeki seri numaraları değiştirilemez. Sadece okunabilen etiketler veriyi üretim boyunca saklarlar.

Aktif RFID etiketleri bir verici ve bir güç kaynağına sahiptir. Güç kaynağı mikroçipin devrelerini harekete geçirerek, okuyucuya (reader) sinyal gönderilmesini sağlar (Cep telefonunun baz istasyonuna sinyal göndermesi gibi). Pasif etiketler güç kaynağına sahip değildir. Elektromanyetik dalgalar göndererek etiketin antenini uyaran okuyucudan güç alırlar. Yarı pasif etiketler ise çipin devrelerini harekete geçirmek için güç kaynağı kullanırken, iletişim kurmak için okuyucudan uyarı alırlar. Aktif ve yarı pasif etiketler uzun aralıklarla takip edilmesi gereken tren vagonları gibi yüksek değerli varlıklar için kullanılırlar, ancak pasif etiketlerden daha pahalıdırlar ve düşük değerli varlıklarda kullanılamazlar. Bugün aktif etiketleri daha ucuza mal etmek için çalışmalar yapan firmalar bulunmaktadır. Son kullanıcılar 1 milyon ve daha fazla etiket için maliyeti 15 dolar centten daha düşük olan pasif etiketleri tercih etmektedir.

Aslında tipik bir RFID etiketi denebilecek bir çeşit yoktur ve pasif etiketlerin okunma mesafesi birçok etkene bağlıdır: Operasyonun sıklığı, okuyucunun gücü, diğer RF araçlarıyla çakışma vs. Genelde düşük frekanslı etiketler 0.33 m ve daha az uzaklıktan okunabilir. Yüksek frekanslı etiketler 1 m’den, UHF etiketler ise 3 – 12 metreden okunabilir. Daha büyük uzaklıklar gerektiğinde, aktif etiketler güç kaynağı kullanarak 100 m ve daha fazlasını destekleyebilir.

Aynı anda birden fazla etiket okuyucuya sinyal gönderdiği zaman meydana gelir. Üreticiler etiketin okuyucuya tek bir anda cevap vermesi için değişik sistemler geliştiriyorlar. Bu sistemler etiketleri tekilleştiren algoritmaları içerir. Her etiket saniyenin binde birinde okunduğu için, eş zamanlı okunuyorlarmış gibi görünür.

Çoğu pasif RFID etiketi okuyucudan gelen dalgaları geri yansıtır. Enerji toplama, okuyucudan gelen enerjinin bir an için tutulması ve farklı frekansta okuyucuya geri gönderilmesi tekniğidir. Bu teknik pasif etiketlerin performansını önemli ölçüde arttırabilir.

Çipsiz RFID, data aktarımı için radyo frekanslarını kullanan fakat silikon bir mikroçipte seri numarası bulundurmayan sistemlere verilen isimdir. Bazı çipsiz etiketler silikon mikroçipler yerine plastik ya da iletken polimerler bulundururlar. Diğer çipsiz etiketler ise kendilerine yönelen radyo dalgalarının bir kısmını geri yansıtan maddeler bulundururlar. Bir bilgisayar bu geri yönlendirilen dalgaları algılar ve etiketli objeyi tanımlamak için bir parmak izi gibi kullanır. Şirketler bazı gizli dökümanların kopyalanmasını önlemek için radyo frekanslarını yansıtan fiberleri kağıda gömme çalışmaları yapmaktadır. Bu fiberleri kullanan çipsiz etiketler tedarik zinciri kullanımlarında bir dezavantaja sahiptir. Bir anda sadece tek bir tag okunabilir.

Hayır. Radyo dalgaları çok yüksek frekanslarda metalde seker ve su tarafından emilir. Bu metal veya yüksek su içeren ürünlerin takibinde problem yaratır, ancak iyi bir sistem tasarımı ve mühendislik çalışması bu problemi ortadan kaldırabilir. Düşük ve yüksek frekanslardaki etiketler su içeren ve metal olan ürünlerde daha iyi sonuç verirler. Aslında metal otomotiv parçalarının takibi için düşük frekanslı RFID etiketlerinin kullanıldığı uygulamalar vardır. Özellikle metal ortamlardaki projeleriniz için özel ürünler seçmelisiniz. Bu konuda sizlere en iyi ve güncel bilgiyi verebilecek sayfaya buradan ulaşın!

Aktif okuyucu farklı frekanslar ya da okuyucu ile iletişim kurmak için farklı teknikler kullanan etiketleri okuyabilen okuyuculardır.

Bu terimler genel olmamakla birlikte, çoğu kişi değişik protokolleri çalıştırmanın yanında datayı süzebilen ve uygulamayı çalıştırabilen okuyucular için akıllı okuyucu kavramını kullanır. Gerçekte bu etiketlerle iletişim kurabilen bir bilgisayardır. İlkel okuyucu ise aksine sadece bir frekansı ve protokolü kullanan tek tip etiketi okuyabilen basit bir cihazdır. Bu tip bir okuyucu datayı süzemez ve etiket bilgisini tutamaz.

RFID ile ilgili bir problem bir okuyucudan gelen sinyalin diğerinden gelen ile karışmasıdır. Buna okuyucu çarpışması denir. Bu problemi çözmenin bir yolu zamanı birçok geçiş için bölmektir. Bu basit olarak okuyucuların farklı zamanlarda etiket ile iletişim kurmasıdır. Bu birbirleri ile çatışmalarını engeller. Ancak bu aynı zamanda iki okuyucunun çakıştığı bir yerde bir RFID etiketinin iki defa okunması anlamına da gelebilir. Bu yüzden sistem, bir etiket bir okuyucu tarafından okunduğu zaman diğer okuyucunun tekrar okumaması şeklinde kurulmalıdır. En doğru okuyucuyu seçmek için bu sayfadan bilgi alabilirsiniz.

Birbirine yakın konumda birden fazla okuyucu kullanıldığında, birbirleriyle çakışmalarını önlemek için kullanılan moddur. Okuyucular belli frekans aralığında farklı kanallar arasında sekerler (Örneğin Amerika’da 902 MHz ile 928 MHz arasında) ve bir kanalı kullanmadan önce bir sinyali algılayabilirler. Eğer diğer okuyucunun kanalı kullandığını algılarlarsa, bu okuyucu ile çakışmamak için diğer kanala geçerler.

RFID cihazlarının sağlığa zararlı olup olmadığı konusu etiket ve antenler ile ilgili, okuyucuların ürettiği çıkış güçleri ile ilgilidir. Bu bağlamda, pasif ya da aktif herhangi bir etiketin yüklendiği zaman yaymış olduğu enerji insan sağlığı için zararlı kabul edilmemektedir. Ancak, okuyucular için dünya üzerinde bazı standartlar vardır. Ülkemizde de Telekomünikasyon Kurumu’nun regüle ettiği bazı kurallar dahilinde okuyucuların güçleri belli seviyelerde olmalıdır. Örneğin, şu anda Avrupa ve ülkemizde satılmakta olan ve ETSI 302-208 standartlarına uygun üretilmiş UHF okuyucuları 2W’ye kadar güç üretmektedirler. Bu sınır, Avrupalı karar vericiler için güvenlik sınırları dahilindedir. İnsan sağlığı için en uygunu, antenlere yakın olması gereken bir insanın bu cihazlara 25-30 cm’den daha yakın olmamasıdır. Bu mesafe otoritelerce UHF için güvenli bir mesafe sayılmaktadır.

Bu tamamen projenize göre alınması gereken bir karardır. Projenizde takip etmek istediğiniz ürünlerin cinsi, hareket hızları, okunma mesafeleri ve daha onlarca kriter düşünülmelidir. Bu noktada, size projeniz ile ilgili en uygun çözümü ve teknolojiyi ekibimiz sunacaktır. Hemen bize ulaşın!

Bu sayfalarda pek çok defa anlatacağımız üzere RFID etiketleri enerji kaynaklarına göre ikiye ayrılırlar;

• Pasif RFID Etiketleri
  Uzun uzun yazmaya gerek yok. Pil ile çalışmayan RFID etiketlerine pasif RFID etiketi denmektedir. Çok karıştırılan bir konuyu hatırlatmak gerekir; pasif RFID etiketinin çipinin kodlanması ile ilgisi yoktur. 10-15 metrelerden okunabilirler. Trafikteki araçların camlarında kullanılan HGS etiketleri en güzel örnektir.
• Aktif RFID Etiketleri
  Kısa yoldan izah etmek gerekirse üzerinde pil olan, pil ile çalışan RFID etiketlerine aktif RFID etiketleri denmektedir. Daha uzun mesafeden okunabilirler (100+ metre) ancak üzerindeki pilinin bitmesi gibi bir sorunları vardır. Ayrıca pahalıdırlar. Araçlarda kullandığımız OGS etiketleri en güzel örnektir.
  Projenize en uygun etiketi seçmek için tıklayın!

RFID okuyuculara takılan ve genelde 3-5 metrelik kablolar ile tedarik edilen pasif cihazlardır. Genelde bir RFID okuyucuya 2 ya da 4 adet anten takılabilir. Bazı RFID okuyucuları 8 portlu olabilir, bu durumda 8 adet anten takılabilir ya da ek donanımlarla daha fazla anteni RFID okuyuculara takmak mümkün olabilir.

Piyasada genel olarak lineer ya da dairesel antenler bulunmaktadır. RFID anten ürünlerimizin detaylarını incelemek ve online sipariş vermek için şimdi tıklayın.

İhtiyaç duyduğunuz en uygun antenin ne olduğunu bilmiyorsanız bize danışabilirsiniz.

RFID bileşenleri kadar RFID kavramının da ne olduğunu öğrenmek isterseniz bu yazımızı okuyabilirsiniz.

RFID Nedir? Nasıl Tanımlanır?

RFID kısaca verileri aktarmak için radyo frekansı dalgalarının kablosuz temassız kullanımıdır diyebiliriz.  İngilizce Radia Frequency Identification (Radyo Frekansı Tanımlama)’nın kısaltması olan RFID sistemleri genellikle bir RFID okuyucu, RFID etiketleri ve antenlerden oluşur.

RFID Nasıl Çalışır?

Öğeleri RFID etiketleriyle etiketlemek, kullanıcıların envanteri ve varlıkları otomatik ve benzersiz bir şekilde tanımlamasına ve izlemesine olanak tanır. RFID, etiketlerin görüş alanı olmadan okunmasına izin vererek ve RFID tipine bağlı olarak birkaç santimetre ile 20+ metrenin üzerinde bir okuma aralığına sahip olarak otomatik kimlik teknolojisini bir sonraki seviyeye taşır.

RFID, II. Dünya Savaşı’nda uçakları dost veya düşman olarak tanımlamaya yönelik ilk uygulamasından çok yol kat etti. Tabii ki, teknoloji yıldan yıla gelişmeye devam etmekle kalmıyor, aynı zamanda bir RFID sistemini uygulama ve kullanma maliyeti azalmaya devam ederek RFID’yi daha uygun maliyetli ve verimli hale getiriyor.

RFID Türleri

Elektromanyetik Spektrum içinde, RFID iletimleri için kullanılan üç ana frekans aralığı vardır. Bunlar; Düşük Frekans, Yüksek Frekans ve Ultra Yüksek Frekans.

Gıda tedarik zinciri, hem yerel hem de küresel ölçekte gıda güvenliğini ve sürdürülebilirliğini koruyan ayrıntılı bir üretim sistemidir. Çoğu insan gıda kaynaklarını hafife alsa da, bozulma, kıtlık ve fiyat artışları gibi nedenlerle bozulabilecek hassas bir denge söz konusudur. Gıda tedarik zincirlerinin karşılaştığı ana zorluklardan bazıları şunlardır:

1. İşçilik ve Çiftlik Kıtlıkları
   Gıda tedarik zincirindeki en önemli ve ilk adım tarımsal düzeyde gerçekleşir. Çoğu çiftçilik operasyonu, ülkemiz ve dünyada artan maliyetler nedeniyle ciddi sürdürülebilir riskleri taşımaktadır. Bunun dışında çeşitli düzenlemeler ve kısıtlamalar, çiftliklerin ve işleme tesislerinin çalışmasını daha maliyetli ve zorlu hale getirdi.
2. Artan Düzenlemeler
   Düzenlemelerden bahsetmişken, işçileri ve tüketicileri korumak için daha fazla kural getirildi. Aynı zamanda, bu kurallardan bazıları tedarik zincirinde engellere neden oluyor. Örneğin, sürücülerin çalışma saatlerini kaydetmesini gerektiren düzenlemeler, fiyatların artmasına ve teslimat gecikmelerine yol açmıştır. Ama daha da önemlisi, ülkemizdeki akaryakıt fiyatlarının artık uçuyor durumda olması, kamyon ve çekicilerin geçişi çok pahalı olan özel otoyollardan gitmesi zorunluluğu, kayıt dışılıkla mücadele kapsamında ilgili personelin sosyal ve idari maliyetlerinin artması (aslında normale gelmesi) gibi ülkemize özel nedenler konuyu iyice karıştırmakta.
3. Paydaşlar Arasında Zayıf İletişim
   Gıda sistemi ve tedarik zinciri parçalı olduğundan, katılımcıların kendi lojistik ve bilgi sistemleri vardır. Bu, veri paylaşımını ve iletişimi zorlaştırır, bu da gecikmelere ve gıda bozulmasına neden olabilir.
4. Envanter Yönetimi
   Tedarik zinciri katılımcıları arasında görünürlük eksikliği, bakkallar ve restoranlar için birçok soruna neden oldu. Gerçek zamanlı bir envanter görünümü olmadan, bu işletmeler, gıda bozulmasına, müşteri memnuniyetsizliğine ve marka itibarının zedelenmesine neden olarak envanterin altında veya fazla sipariş veriyor olmaktalar.
5. İsraf
   Belki ne alaka diyeceksiniz ancak öyle istatistikler geliyor ki önümüze bazen inanmak mümkün olmuyor. Açık büfe yaklaşımı zaten ülkemiz için tam bir baş belası. Bunun dışında işletmelerin nasıl olsa parasını tahsil ediyoruz diyerek konforlu şekilde israfa kaçması, tüketicilerin de gereğinden fazla doldurdukları tabakları bitiremeyip israfa neden olmaları çok acı. Düşünsenize milyonlarca yıllık insanlık tarihinin ilk defa bu döneminde insanlar açlıktan daha çok tokluktan dolayı sağlık sorunları yaşıyorlar ve dahi hayatlarını kaybediyorlar.

Doğru tedarik zinciri yönetimi, gıda ürünlerinin istenilen yerlere zamanında ulaşmasını sağlar. Ayrıca bozulma, kontaminasyon ve gıda kaynaklı hastalıklar gibi potansiyel sorunları tüketicileri etkilemeden önce önlemeye ve belirlemeye yardımcı olur. Olumlu bir müşteri deneyimi sunabilmeniz ve genel olarak daha iyi sonuçlar elde edebilmeniz için gıda tedarik zincirini optimize etmenin birkaç yolu vardır.

1. Tedarikçileri Değerlendirin ve Denetleyin
   Şirketiniz gıdayı üretmiyor, işliyor ve taşıyorsa, güvendiğiniz tedarikçilerle ortak olmanız gerekir. Bu, kayıt tutma süreçleri, sanitasyon, gıda güvenliği kriterleri, geri çağırma programları ve çevresel izleme gibi hususlara göre tedarikçilerin uygun şekilde değerlendirilmesini ve denetlenmesini içerir. Tedarikçilerle bir ilişkiniz olduğunda, değerlendirme süreci devam etmelidir. Periyodik iç denetimler yapılmalıdır. Tedarikçi taşeron işe alırsa, aynı inceleme altında incelenmeleri gerekir. Ama hepsinden önce ne üretildiğini, ne tedarikçilerinizden ne satın aldığınızı, hangi kalitede ve süreçte bu ürünleri temin ettiğinizi bilmeniz gerekiyor. Bunun için de yapılması gereken ilk şey üretilen gıdanın tanımlanmasıdır. Bunu RFID ya da barkod ile yapabilirsiniz, hangi teknolojiyi ne şekilde kullanacağınız ya da tedarikçilerinizden kullanmasını isteyeceğiniz, projelendirmenizle ilgili bir husus ama öncelikle tedariğini, işletmeciliğini ya da lojistiğini yaptığınız şeyin yanı gıdanın tanımlanabilir olmasıdır. Bunu başardığınız anda bozulma oranları, tedarik zincirindeki kırılganlıkları, gıdanın tolere edebileceği şartları takip etmeniz mümkün olabilecektir.
2. Bütçenizi Anlayın
   Tedarik zincirinizi kurum içinde yönetin veya üçüncü taraf bir lojistik şirketi (3PL) ile çalışıyor olun. Bütçeniz, kârlılığınızı etkilediği için sürekli bir endişe kaynağı olacaktır. Çeşitli programlar ve çözümler maliyetli olsa da, bunları uygulamanın veya tamamen bırakmanın etkisini analiz etmek çok önemlidir. Örneğin, iyi yönetilen bir tedarik zinciri, muhtemelen rekabeti geride bırakacak ve olumlu itibarı nedeniyle daha fazla müşteri kazanacaktır. Aynı zamanda, kötü yönetilen bir müşteri, gıda güvenliği sorunları nedeniyle müşterilerini kaybedebilir veya hatta para cezalarıyla karşı karşıya kalabilir. Burada devlet regülasyonları önemli bir hal almaktadır.
3. Şeffaflığı ve Görünürlüğü Artırın
   Pandeminin erken dönemlerinde temel malzemeler tükendiğinde, şirketler tedarik zincirinde neler olduğuna daha fazla dikkat etmeye başladı. Aynı şekilde, gıdalarının nereden geldiğine ilişkin tüketici ilgisi de arttı ve şirketlerin gıda tedarik zincirinde şeffaflığı ele almalarını önemli hale getirdi. Neyse ki, çeşitli teknoloji çözümleri ile görünürlük sağlanabilir. Bir depo yönetim sistemi (WMS) ile birleştirilmiş RFID etiketleri gibi şeyler, iş ortaklarına ve tüketicilere gıda ürünleri hakkında gerçek zamanlı veriler sağlayabilir. Bu teknoloji aynı zamanda, rota boyunca hareket eden öğelerin sıcaklığını ve nemini kaydederek soğuk zincir uyumluluğuna da yardımcı olabilir. Bunun için data logger olarak tabir edilen hafızalı aktif RFID etiketleri kullanılabilir.
4. Envanter Yönetimine Odaklanma
   Bir karalama defteri veya elektronik tablo kullanarak envanter işleme günleri çok geride kaldı. Bu yöntemler çok verimsiz ve hataya açık. Otomasyon ve dijitalleştirme, verimli ve başarılı bir tedarik zincirinin temelleridir. Envanter yönetimini bir öncelik haline getirmemek için gıda ürünlerinde tehlikede olan çok fazla şey var. Aslına bakarsanız gıda tedarik zincirinin son halkaları bu konuda oldukça yetkindir. Süpermarketler, büyük distribütörler ve metropollerdeki aracı firmalar/kurumlar teknolojik altyapılarını takdir edilecek şekilde geliştirmiş durumdalar. Ancak zincirin en başında maalesef bunu bu kadar kolay göremiyoruz. Örneğin çiftçiler ve küçük ya da büyük baş hayvan üreticileri arasında envanter yönetimi, izlenebilirlik, ürün tanımlama gibi konular hala çok bakir. Tabi bu noktada maliye ve vergilendirme gibi diğer disiplinlerin de iyileştirilmesi gerekiyor zira kayıt dışı şekilde süt satan çiftçiler ve yine kayıt dışı şekilde süt ve diğer hayvansal ürünleri tedarik eden koca koca işletmecisi firmalar varken, ürünün takip edilirliğinin ilk adımını bu aşamada atmak gerçekten çok zor. Zaten şahsi kanaatim de asıl sorunun kayıt dışılıkta ısrardan kaynaklandığı şeklindedir. RFID ya da barkod teknolojileri ile her ürettiğinizi, her aldığınızı ve sattığınızı izlenebilir hale getirmenin doğal sonucu gerçek envanter yönetimi, tam izlenebilirlik ve vergi kaçıramamak olacaktır. Ancak nereye kadar? RFID etiketlerinin sağladığı şeffaflığa ek olarak, bu teknoloji envanter yönetimine de yardımcı olabilir. Örneğin, bir depo çalışanı, daha verimli ve uygun maliyetli bir süreç yaratarak, operasyonların doğruluğunu ve üretkenliğini artırmak için bir mobil bilgi işlem cihazı kullanabilir. Bu konuda bir şansımız var; Türk insanı, hangi profilden olursa olsun, teknolojiye çok meraklı ve hayatında kullanmaya çok hevesli. Hele bir de işlerini ve süreçlerini kolaylaştıracağına ikna olursa, iş gücünün teknoloji ile hizalanması kolaylıkla sağlanabilir.
5. Kaynak Bulmayı ve Tahmini İyileştirin
   Son zamanlarda en büyük sorunlardan biri, tedarik için tek bir kaynağa güvenmek oldu. Sadece gıdada değil, teknolojik ürünlerde, çip, emtia gibi kritik ürünlerde bile aynı riskle karşı karşıya kaldık. Öngörülemeyen bir olay meydana geldiğinde ve bu kaynak ulaşamadığında, tedarik zinciri boyunca bir dalgalanma etkisi yaratır, tüketiciler bu riski hissettiklerinde çılgınca alışveriş yapmak isterler (Lupo bisküvi almak için sıraya giren insanlar vb), stok dengeleri bozulur, üreticiye yanlış geri besleme gider ve şirketlerin itibarları zedelenir. İleriye dönük olarak, biraz daha yüksek bir fiyat ödemek veya uluslararası kaynak bulma seçeneklerinden vazgeçmek anlamına gelse bile, bu riski çok kaynaklı bir stratejiyle yönetmek daha mantıklı. Yerel kaynak kullanımıyla, talepte ani artışlar olduğunda daha kısa teslim süreleri size daha fazla esneklik sağlar. Tabi bunu yönetmek için de yine anlık ve tam izlenebilir stok seviyeleri ve envanter bilgisine ihtiyacınız var. Bunu yapabilmenin ilk yolu da tanımlama teknolojilerini kullanmak.

Tam zamanında (JIT) envanter modelleri maliyetleri düşük tutabilirken, ürünler için beklenmeyen bir talep olduğunda bu yaklaşım sorunlara neden olur. Ancak hangi stratejiyi seçerseniz seçin, tahmin yöntemlerinize güvenin. Ayrıca elinizde belki de onlarca yıllık veri var. Doğru, son birkaç yıldır öyle şeyler yaşıyoruz ki dünyada, tahminler alt üst olabiliyor ancak ürününüzün izlenebilirliğini bir kere sağlamaya başlarsanız, sonrasında tahmin etme kabiliyetinizin nasıl geliştiğine inanamayacaksınız.

Gıda tedarik zincirleri, ulaşım sorunları, bozulmuş ürünler ve sahte ürünler gibi çeşitli zorluklarla karşı karşıya kalmış bir geçmişe sahip. Dolayısı ile gıda tedarik zincirini optimize etmek için işletmelerin tedarik zinciri boyunca şeffaflık sağlamak için teknoloji çözümlerinin kullanımını içeren etkili stratejiler uygulaması gerekir. Bunun temelinde de dediğimiz gibi öncelikle tanımlama teknolojilerinin kullanılması gerekiyor. Gıda süreçlerinizi aktif ya da pasif RFID etiketleri ya da barkod sistemleri ile yönetmek için bize ulaşın.

• Bir kişiyi doğrudan kaydetme
  Bu yöntemle tüm bilgiler tek bir dokunuşla doğrudan kişi olarak kaydedilebildiğinden, kullanıcının ayrıntıları elle teker teker girmesine gerek kalmaz.
• Telefon numalarından, e-posta ve web sitesi adreslerinden daha fazlasını kaydedin!
  NFC kartvizitiniz ile tüm sosyal medya bağlantılarınızı, e-posta adreslerinizi çevrimiçi bir şekilde yönlendirebilirsiniz. Böylece Instagram, Facebook dahil olmak üzere kullandığınız pek çok mecranın detayları bir saniyeden kısa süre içinde karşı tarafa iletilmiş olur.
• İnsanları abonelik ya da bültenlere yönlendirin
  Bir gazete, haber bülteni ya da o hafta kampanyasını yaptığınız bir ürünün bilgisini almak için yönlendirme sayfaları kullanabilirsiniz. Belli zamanlarda güncellediğiniz bu linkler sayesinde her tanıştığınız kişiye en güncel bilgilerle hitap etmiş olursunuz.
• Uygulama ya da oyunlara yönlendirin
  Benim en sevdiğim ve özellikle insanlara o kadar emek sarf ettiğiniz halde bir türlü kurduramadığınız mobil aplikasyonları yüklemek için harika bir yöntem! Potansiyel müşterilere uygulamanızın adını vermekten, karşınızdaki kişinin bunu bir yere yazmasından, ileride bunu hatırlamasından, uygulama marketlerine girip bunları uzun uzun aramasından ya da yüklemesindense, tek bir dokunuşla karşınızdaki kişinin telefonunda uygulamanızın ya da oyununuzun açılmasını sağlamak bence harika!

Bunlar NFC ile yapabileceklerinizden sadece birkaçı. Bunun dışında bazı işletmeler promosyon kartlarını NFC’ye yüklenen indirim kodları ile paylaşmaktadır. NFC ile yepyeni konseptlerde kartvizitler geliştirmek ve aslında basit ama müşterilerinizin gözünde onlara çığır açan deneyimler yaşatabilirsiniz.

Ha bir de pandemi ile NFC arasındaki ilişkiden bahsedelim. Örneğin pandeminin ilk aylarında iş ortağım firmalardan birinin yöneticisi hanım efendi ile görüşürken geleneksel kartvizitimi kendisine takdim ettim. Ancak kendisi nazikçe almak istemedi. Pandemi nedeniyle artık bu tip değiş tokuşlar yapmadığını ve e-maille iletişim bilgilerimi gönderebileceğimi söyledi. NFC’li bir kartvizitim olsaydı böyle bir duruma düşmez ve kendime o anda karşımdakinin telefon rehberinde yer bulabilirdim. Bu arada evet, terzi söküğünü dikemezmiş (en azından o dönem).

Doğru, bazılarımıza bu soru baygınlık getirebilir. Oysa on yılı aşkın zamandır çokca cevaplamış olsak da, blogumuzun ilk konusu olmayı hala hak ediyor bu soru.

Bu soruya benim cevabım net; “projeye göre değişir!” En doğru tanımlama teknolojisini seçmek için pek çok kriteri ve performans beklentilerinizi ortaya net şekilde koymalı ve projenize göre değerlendirmelisiniz.

RFID etiketlerinin performansı, teknolojileri gereği üzerine takıldıkları yüzeyin özelliklerine bağımlıdır, oysa barkod etiketlerinde böyle bir bağımlılık yok. Eğer RFID’yi içinde sıvı olan malzemelerin ya da metal yüzeyli materyallerin üzerinde uygulayacaksanız, etiketlerin okunabilirliği konusunda ciddi zorluklar yaşayabilirsiniz ve özel çözümlere ihtiyacınız olabilir. Oysa barkod etiketlerinde böyle bir sıkıntı yoktur, zira barkodun okunabilirliği için yapıştırıldığı yüzeyin metalik ya da sıvı içerikli olması fark etmez. Barkod etiketinin üzerindeki çubukların fiziksel olarak okunamaması haricinde, barkod aslında pek sorunsuz bir teknolojidir ve uygulanabilirliği daha kolaydır.

Tabii bu durum RFID’nin kendine özgü avantajlarını gölgelememeli. Pek çok avantajı nedeniyle birçok projede RFID etkin şekilde kullanılmakta artık.

Öncelikle, RFID aynı anda pek çok etiketin milisaniyeler hızında okunmasını sağlar. Süpermarkette alışveriş yaparken kasadan geçen barkodların okunma hızını bir düşünün, RFID bundan onlarca kat daha hızlı okuma sağlamaktadır. Hem de aynı anda bir ya da birkaç barkod yerine onlarca, bazen yüzlerce RFID etiketinin okunabilmesi de RFID lehine güçlü bir tercih sebebi olabiliyor.

İkinci etkileyici RFID özelliği ise, barkod teknolojisindeki gibi görüş alanı zorunluluğu olmaması. Barkod tarayıcının barkod çubuklarını okuması zorunluluğu varken, RFID’de etiket ile anten arasında net bir görüş olmasına gerek yoktur. Plastik, kağıt, ağaç ve buna benzer pek çok materyalin arkasında bile kalsa RFID etiketleri hem hızlı hem de sorunsuz şekilde okuma sağlar. Örneğin bir kolinin içindeki tekstil ürünlerinin birkaç saniye içinde okunması barkod ile mümkün değilken RFID bunu mümkün kılmaktadır.

En doğru tanımlama teknolojisini seçmek için pek çok kriteri ve performans beklentilerinizi ortaya net şekilde koymalı ve projenize göre değerlendirmelisiniz.

RFID’nin üçüncü önemli avantajı da, barkoda göre çok daha uzun okuma mesafelerini mümkün kılmasıdır. Tipine ve özelliklerine göre değişkenlik gösterse de, pasif RFID etiketlerini on, hatta yirmi metrelerden okuyabildiğimiz projelerimiz oldu. Barkod ile bunları yapmak çok zor, hatta çoğunlukla imkansızdır. Tabii RFID’nin uzun mesafeyi mümkün kılması, insanlarda daha da uzaktan etiket okuma arzusuna, hatta ihtirasına dönüşmemeli çünkü o da başka bir blog konusu olacak kadar önemli bir sorun. İleride bu konuya da blogumda değinmeyi düşünüyorum.

Peki bunca laftan sonra yine başa dönelim. Barkod mu, RFID mi? Siz iyisi mi işi uzmanına bırakın, bizi arayın, yetkin çalışma arkadaşlarımızın danışmanlığında hangi teknolojiyi nasıl kullanabileceğinizi birlikte değerlendirelim. Hem zamandan hem de kaynaktan tasarruf edin.